Expositie bij het Mechanisch Erfgoed Centrum te Dronten, over het stoomschip dat in 1880 vergaan is op de Zuiderzee, en dat 80 jaar later, bij Dronten weer opgegraven is in de drooggevallen polder.

Je ziet foto's van het wrak, 14 objecten die uit het wrak gehaald zijn en een stoommachine zoals er in dit schip zat, als ook een gelijkwaardige stoomketel.


In de nacht van 27 september 1880 varen twee stoomschepen in tegengestelde richting op het traject Amsterdam-Zwolle. Halverwege, 7 kilometer ten zuiden van Schokland, in de Kamperketel, komen ze met elkaar in aanvaring, waarbij een van de stoomschepen is gezonken. 

80 jaar later, op 8 maart 1960, maakt de landbouwkundig opzichter R.A. Graumans melding van een vermoedelijk wrak op kavel L10 van de droog gevallen polder, akker 41 van af de weg, 5 m. uit 40ste greppel en 100 meter vanaf de sloot L9/10. Op 28-juni word er door H. van Veen en B. van Dalen een verkenning uitgevoerd met peilijzers, uitgebreide verkenning was niet mogelijk door de hoge luzerne. In een brief aan hoofd afdeling scheepsarcheologie  op 14 juli werd het volgende medegedeeld; 

Na het maaien van de luzerne werd het scheepswrak L10 opnieuw verkend d.d. 13 juli 1960 door H. van Veen en B. van Dalen. De juiste ligging, lengte 35 lang en breed 4½ meter werden bepaald. Dwars over het schip heen was een greppeltje gegraven daarbij werd geconstateerd dat men te doen hadden met een wrak met een ijzeren huid. Aan de bovenzijden van de boorden was deze huid afgedekt door een houten balk, waarvan het buiten het schip uitstekende gedeelte dienst deed als berghout. Vondsten die een datering mogelijk zouden kunnen maken werden niet gedaan. De aanwezigheid van moerbouten aan het wrak duiden echter op een geringe ouderdom. (± 1920 )

Er zijn enkele voorwerpen uit het wrak bewaard gebleven zoals een pikhaak, een lasthaak, een kruikje, en handgreep van een sabel, een as met wiel, en een bronzen plaat van de stoomketel met opschrift; Rotterdam 1880, 5,5 at. Walker Stronck en van Delden. 

In het Algemeen Dagblad van 27 oktober 1963 werd een verhaal gezet met de kop "Wie verloor een stoomschip op de Zuiderzee". Hierin werd o.a. het volgende gemeld:

Identificatie van het wrak is voor het oudheidkundig bodemonderzoek in de IJsselmeer polders van belang. Maar het doorbladeren van alle kranten om dit verhaal terug te vinden is te tijdrovend. Wie weet of een lezer ons kan helpen. 

Wat de ouderdom betreft denken we aan een vrachtschip met passagiersaccommodatie dat wellicht omtrent de twintiger jaren — misschien eerder of later — kan zijn vergaan en niet zo ver van de Ketelmond zonk.

Het kan daarom wel op vrij aanzienlijke afstand reeds stuurloos zijn geworden. De ketel kan bij de ondergang zijn gebarsten. De afdeling archeologisch onderzoek van de Directie van de Wieringermeer (IJsselmeerpolders) — Museum Schokland — ziet graag gegevens tegemoet.

G. D. v. d. HEIDE.  Hoofd afd. Archeologisch Onderzoek, directie Wieringermeer (IJsselmeerpolders)

Op 2 november 1962 werd er gebeld met het stoomwezen in Rotterdam, met Dhr Mange. Men zou daar onderzoek doen en er werd verzocht eind volgende week nog eens te bellen. Na 1900 is men begonnen deze plaatjes van een nummer van vijf cijfers te voorzien en te registreren. Hier ontbrak echter dit nummer en men heeft geen verdere informatie gevonden.

Op 31 januari 1963 werd er nogmaals een stuk in de krant geplaatst met de kop "IJsselmeer geeft sinistere geheimen maar met moeite prijs" waarin van der Heide in gaat op de vele brieven die hij gekregen heeft, maar dat die niet leiden tot de naam van het stoomschip.

Op 6 augustus 1970 ontving de heer van der Heide een brief van het stoomwezen uit Den Haag. Prof. Dr.ir. A.D. de Pater was verder in de archieven gedoken en kon het volgende melden aan de hand van het brozen plaatje:

1870   ss. "Burgemeester van Nahuys"gebouwd met ketel van "De Atlas"(3,1 at.) voor rederij     

           W. Meeteren te Zwolle.

1879   Rederij geliquideerd

1880   omgedoopt in ss. "IJssel" nieuwe eigenaar Kievits uit Amsterdam, nieuwe ketel (5,5    

           at.) van Walker, Stonck en van Delden.

1880   gezonken in de Zuiderzee.

De zoektocht was eindelijk ten einde, het wrak had na 10 jaar een naam gekregen. De IJssel.


NEEM CONTACT OP:

MECHANISCH ERFGOED CENTRUM

TELEFOON: 0321-325 139

ADRES: Dronterweg 29 8251 PA Dronten

 

MEC FEBRUARI 2022